Een leren hoed is een van de weinige kledingstukken waarbij de maat echt doorslaggevend is. Twee centimeter te klein drukt na een uur boven de oren, twee centimeter te groot glijdt bij de eerste windvlaag in je nek. Daarom begint dit artikel met het meetlint en niet met het uiterlijk.
Daarna gaat het om de vragen die in de winkel worden gesteld: wat doet de rand eigenlijk? Kan een leren hoed tegen regen? En wat is het verschil tussen leren hoed, cowboyhoed en Capi?
Eerst meten, dan kiezen
Neem een meetlint en leg het horizontaal om je hoofd: over het voorhoofd, ongeveer een centimeter boven de oren, achter over de sterkste welving van het achterhoofd. Niet strak trekken — zo strak als de hoed later moet zitten. De waarde in centimeters is je hoedmaat.
| Maat | Hoofdomtrek |
|---|---|
| Medium | 56–57 cm |
| Large | 58–59 cm |
| XLarge | 60–61 cm |
Deze drie maten gelden voor alle hoeden bij de leren hoeden voor heren. Zit je tussen twee maten in, bijvoorbeeld bij 57,5 cm, neem dan de kleinste — leer geeft in de wijdte mee als het warm wordt en gedragen wordt. Andersom gaat niet: een te grote hoed wordt nooit kleiner.
Twee dingen veranderen de maat merkbaar: dik, hoog gedragen haar en de manier van dragen. Wie de hoed diep over het voorhoofd trekt, meet lager op het hoofd en heeft mogelijk een centimeter meer nodig.
De drie hoeden — en waarin ze verschillen
Hodalump Bayern hoed, € 59,95. De duurste van de drie en die met de duidelijkste band met de Beierse klederdracht. De beschrijving noemt westernstijl met traditionele charme — hij werkt bij lederhosen net zo goed als bij jeans.
Hodalump Billi hoed, € 49,95. De cowboyvariant, qua vorm het dichtst bij de klassieke westernhoed. Wie die look bewust wil, neemt deze.
Hodalump Lumpi hoed, € 49,95. De enige van de drie waarvoor in de beschrijving uitdrukkelijk buffelleer staat. Daarbij een eenvoudig sierkoord en een binnenband voor de pasvorm. Qua vorm ligt hij het dichtst bij de klassieke traditionele hoed, alleen moderner gesneden.
En omdat het erbij hoort: bij de Bayern hoed en de Billi hoed staat in de productbeschrijving alleen ‘robuust materiaal’, zonder vermelding van de leersoort. Dat schrijven we liever op dan een materiaalaanduiding te verzinnen. Als de leersoort belangrijk voor je is, is de Lumpi hoed de enige met een onderbouwde vermelding.
Wat de rand doet
De rand is geen stijlelement, hij heeft drie taken — en die staan deels tegenover elkaar.
- Schaduw. Hoe breder de rand, hoe meer gezicht in de schaduw ligt. Dat is de reden waarom leren hoeden in de zomer meer gevraagd worden dan in de herfst.
- Waterafvoer. Een naar beneden gebogen rand leidt regen weg van je gezicht en je kraag. Een vlak uitstaande rand verzamelt water in het vlak en laat het op een gegeven moment op één plek weglopen — meestal precies in je nek.
- Windvang. En hier slaat het om: hoe breder de rand, hoe meer aangrijpingsvlak. Vanaf een bepaalde breedte heeft een hoed ofwel een koord nodig, ofwel een heel precieze pasvorm.
Een aan de zijkanten omhooggeslagen rand, zoals typisch is voor de westernhoed, is een compromis tussen beide: voor en achter bescherming, aan de zijkant minder vlak voor de wind. Dat is geen mode, dat is natuurkunde die uit het gebruik is ontstaan.
Weerbestendig betekent niet waterdicht
Over de hoeden staat in de beschrijvingen dat het materiaal weerbestendig is en standhoudt bij weer en wind. Dat is geen marketingzin — leer is van nature waterafstotend, omdat de nerflaag dicht is. Alleen: waterdicht is iets anders, en dat beweren we hier ook niet.
Wat een leren hoed werkelijk aankan: een bui, motregen, een halve dag wandelweer. Wat hij niet aankan: urenlange stortregen. Water vindt zijn weg via de naden en via de plek waar rand en bol samenkomen. Na een uur in de stortbui is hij vanbinnen vochtig — dat geldt voor elke leren hoed en is geen materiaalfout.
Als hij nat is geworden, beslist het volgende uur over de vorm:
- Bij kamertemperatuur drogen. Niet op de verwarming, niet in de auto in de zon, niet met de föhn. Te snel drogen maakt leer hard en laat het krimpen.
- Op de rand zetten of op een handdoek leggen, zodat de vorm behouden blijft. Niet op de bol leggen, anders trekt de rand omhoog.
- Pas als hij volledig droog is, dun Leervet (€ 8,95) aanbrengen — dunner dan goed aanvoelt. Vet maakt donkerder. Hoeveel en hoe vaak, lees je in de gids Leervet aanbrengen.
Capi, cowboyhoed, leren hoed: wat is wat
Deze drie worden voortdurend door elkaar gehaald, terwijl het drie verschillende dingen zijn.
De leren hoed in engere zin is een hoed met rondom lopende rand en gevormde bol van leer — traditionele hoed, westernhoed en hun tussenvormen vallen eronder.
De cowboyhoed is een bouwvorm daarvan: hoge bol, aan de zijkanten omgeslagen rand, meestal met een deuk in de lengte. De Billi hoed gaat die richting op.
De Capi is iets totaal anders. De Hodalump Cap 2.0 (€ 49,95) is een snapback-cap van 100 % katoen, verstelbaar in maat, met geborduurde motieven. Geen leer, geen rand, geen hoed. Wie naar ‘Capi’ zoekt en een leren hoed verwacht, zoekt het verkeerde — en andersom net zo. Beide staan bij kleding, maar het zijn twee verschillende aankoopbeslissingen.
Waarbij je hem draagt
Bij klederdracht is de zaak duidelijk: hoed, hemd, lederhosen, Haferl-schoenen. Welke lederhosen daarbij past en waar je bij de aankoop op moet letten, lees je in de gids Lederhosen kopen. Voor het Oktoberfest vind je alles eromheen bij Oktoberfest.
Interessanter is het dagelijks leven. Een leren hoed bij jeans werkt als de rest rustig blijft: effen overhemd of T-shirt, geen tweede opvallend ding in de outfit. Wat niet werkt, is leren hoed plus leren jack plus leren laarzen — dan draag je een verkleedpak, geen hoed.
En een laatste praktisch punt: een hoed die eenmaal goed zit, houdt jarenlang zijn vorm als je hem niet op de bol legt en niet bij de bol vastpakt. Neem hem af bij de rand, leg hem op de rand. Dat klinkt als een kleinigheid en is het verschil tussen een hoed na vijf jaar en een ingedeukte hoed na twee.
Waaraan je merkt dat hij goed zit
Een leren hoed zit goed als hij vanzelf blijft zitten, maar zich na tien minuten niet laat voelen. Drie controles volstaan:
- Hoofd naar voren buigen. Hij mag loskomen, maar niet vallen. Valt hij meteen, dan is hij een maat te groot.
- Tien minuten ophouden, dan afzetten. Blijft er een rode afdruk op je voorhoofd, dan is hij te nauw. Een lichte streep is normaal, een drukring niet.
- Van voren in de spiegel kijken. De hoedrand hoort ongeveer op halve voorhoofdhoogte te zitten. Zit hij op je wenkbrauwen, dan heb je ofwel de verkeerde maat, ofwel draag je hem te diep.
Als hij maar op één plek drukt, meestal boven de oren, ligt dat aan de hoofdvorm, niet aan de maat. Leer geeft op die plek met het dragen wat mee, en de warmte van je hoofd helpt daarbij. Is hij daarentegen rondom te nauw, dan helpt niets — dan is het de verkeerde maat.
Waarom het hoedenseizoen in de zomer valt
De meesten rekenen bij traditionele hoeden op september en oktober. In werkelijkheid is de vraag naar leren hoeden van mei tot juli het hoogst, en de reden is vrij eenvoudig: een hoed met rand is in de zomer nuttig, niet decoratief. Hij houdt de zon uit je gezicht, hij is lichter dan elke pet met dichte binnenvoering, en hij is het enige hoofddeksel dat ook bij een overhemd werkt.
Wie hem alleen voor het Oktoberfest koopt, koopt hem dus voor het kleinere deel van het jaar. Dat is geen argument tegen de aankoop, maar wel een argument om een vorm te kiezen die ook zonder klederdracht werkt.