Een leren riem gaat zelden kapot omdat hij te goedkoop was. Hij gaat kapot omdat hij drie jaar lang elke ochtend op dezelfde plek over dezelfde rand is gebogen, zonder dat er ooit weer vet in is gekomen. En hij scheurt bijna altijd op een van drie plekken — wat praktisch is, want alle drie kun je gericht beschermen.
Dit artikel gaat specifiek over riemen. Hoe je leer in het algemeen invet, lees je in de gids Leervet aanbrengen. Hier gaat het om de plekken waar een riem breekt, en om wat je daartegen kunt doen.
De drie plekken waar een riem breekt
De gatenrij. Dat is de klassieke breukplek. Bij elk gaatje is materiaal weggehaald, de dragende doorsnede is daar het kleinst. En omdat je praktisch altijd hetzelfde gaatje gebruikt, wordt steeds dezelfde materiaalbrug tussen gaatje en rand belast. Op een gegeven moment scheurt die van de gaatjesrand naar de buitenrand door.
De omslag bij de gesp. Daar wordt het leer 180 graden omgevouwen en vastgezet. Die vouw maakt elke beweging mee die je bij het zitten, bukken en opstaan maakt — dat zijn over de jaren tienduizenden buigingen op een zone van een paar millimeter breed. Als het leer daar droog is, breken de vezels van binnenuit.
Het uiteinde achter de lus. De onopvallendste plek. Hier wordt het leer steeds weer door een nauwe lus geschoven en getrokken. Bij riemen die te lang zijn gekocht en niet ingekort, hangt er bovendien gewicht aan dat tegen de rand in werkt.
Waarom droog leer breekt in plaats van mee te rekken
Leer bestaat uit een weefsel van collageenvezels die door vetten van elkaar gescheiden blijven en langs elkaar kunnen glijden. Precies dat maakt leer buigzaam: de vezels verschuiven ten opzichte van elkaar, in plaats van te scheuren.
Ontbreekt het vet, dan plakken de vezels aan elkaar en verharden ze. Ze glijden niet meer, maar breken bij elke buiging een beetje. Van buiten zie je eerst niets, dan fijne lichte lijntjes dwars op de buigrichting, dan kleine scheurtjes. Vanaf dat moment is het te laat — vezelbreuk is niet ongedaan te maken, ook niet met nog zoveel vet. Invetten werkt preventief, niet genezend. Dat is de hele reden waarom onderhoud bij riemen überhaupt een onderwerp is.
Zweet, zout en de reden waarom riemen sneller verouderen dan portemonnees
Een riem zit direct op de kleding boven de huid, vaak acht tot twaalf uur achter elkaar. Hij neemt vocht op en droogt daarbij uit — zouten uit het zweet blijven in het leer achter en onttrekken er extra vet aan. Daarom is een riem die dagelijks wordt gedragen na twee jaar meestal droger dan een portemonnee van hetzelfde leer, die in dezelfde periode alleen in je broekzak lag.
Praktisch gevolg: wie twee riemen afwisselend draagt, verdubbelt niet de levensduur, maar meer dan dat. Leer heeft tijd nodig om door te drogen voordat het weer belast wordt — net als schoenen.
Hoe vaak invetten en hoe weinig
Voor een dagelijks gedragen riem volstaan twee tot drie behandelingen per jaar. Meer schaadt eerder dan het helpt: overvet leer wordt slap, verliest veerkracht en rekt sneller uit — een slappe riem is geen goed onderhouden riem.
Zo ga je te werk:
- Riem afvegen, een droge doek volstaat. Bij zoutranden een licht vochtige doek, daarna volledig laten drogen.
- Leervet (€ 8,95) flinterdun aanbrengen — duidelijk minder dan goed aanvoelt. De vleeskant, dus de binnenkant, neemt meer op dan de nerfkant.
- Extra zorgvuldig bij de gatenrij en in de omslag bij de gesp. Dat zijn de plekken waar het om gaat. In de gaatjes zelf kom je met een wattenstaafje.
- Een paar uur laten liggen, dan met een droge doek napoetsen.
Twee waarschuwingen. Ten eerste: niet in water laten weken en nooit in de wasmachine — beide staan zo ook in onze onderhoudsinstructies en zijn de snelste manier om een riem te ruïneren. Ten tweede: vet maakt bijna elk leer donkerder. Bij een Riem met geheim vak (€ 29,95) van geolied buffelleer, dat sowieso op lichte stof kan afgeven, moet je extra zuinig zijn en na het aanbrengen grondig napoetsen.
De juiste lengte — en waarom die met scheuren te maken heeft
Een riem die te klein is, wordt op het buitenste gaatje gedragen. Daar is de afstand tot de rand het kleinst, de trekkracht het grootst en het breukgevaar het hoogst. Een riem die te groot is, wordt op het binnenste gaatje gedragen — dan hangt er een lang uiteinde aan de lus dat tegen het leer in werkt. Beide zijn lengtefouten die als materiaalfouten eindigen.
Bij de leren riemen hier wordt de tailleomtrek gemeten vanaf de naad van de gesp tot het derde gaatje — niet tot het einde. Dat is belangrijk, omdat je je daarmee op het middelste gaatje instelt en naar beide kanten ruimte hebt:
| Maat | Tailleomtrek (tot 3e gaatje) | Totale lengte |
|---|---|---|
| M | 85 cm | 100 cm |
| L | 95 cm | 110 cm |
| XL | 105 cm | 120 cm |
| XXL | 115 cm | 130 cm |
Dat geldt voor de Riem bruin, de Riem zwart en de omkeerbare Riem in 2 kleuren, allemaal € 29,95 en 4 cm breed. De Ratschkatl-riemen vallen kleiner uit, bij de Kroko Ratschkatl Riem (€ 24,95) begint het bij tailleomtrek 70 cm. Meet bij twijfel een riem na die je goed past: van de gespnaad tot het gaatje dat je gebruikt.
Inkorten zonder de breukplek te verplaatsen
De riemen hier kun je zelf inkorten. Hoe precies de gesp wordt losgemaakt, hangt af van het model en is in de productgegevens niet uniform gedocumenteerd — bekijk dat bij je eigen riem voordat je begint.
Wat in elk geval geldt: ingekort wordt aan de gespkant, niet aan de punt. Anders verlies je de gevormde punt en snijd je een open, onbeschermde rand die als eerste gaat rafelen. En meet twee keer. Een riem die je één gaatje te kort hebt gemaakt, is precies de riem die over twee jaar bij de gatenrij scheurt.
Bewaren: hangen, niet oprollen
Opgerold ligt een riem in een permanente buiging, en wel met een kleine radius. Het leer neemt die vorm aan en houdt aan de binnenkant van de rol een drukvouw over. Hang hem in plaats daarvan op, met de gesp naar boven, in normale kamerlucht. Niet naast de verwarming — droge verwarmingslucht onttrekt vet aan leer, en dat verrassend snel.
Als hij nat is geworden: bij kamertemperatuur laten drogen, niet op de radiator en niet met de föhn. Snel drogen trekt het leer samen en maakt het hard. Pas als hij helemaal droog is, komt er dun vet op.
Wanneer een riem versleten is
Wees eerlijk tegen jezelf. Als er dwars op de trekrichting een scheur van het gaatje naar de rand loopt, houdt de riem het misschien nog een paar weken, maar hij scheurt — meestal op het ongunstigste moment. Hetzelfde geldt voor de omslag bij de gesp, als het leer daar is uitgerafeld.
Wat daarentegen geen reden is om hem weg te doen: donkere grijpplekken, een licht gegolfd verloop, een uitgelubberd favoriet gaatje, kleine krassen. Dat is gebruik, geen slijtage. En als je wilt weten wat een riem verder nog kan behalve je broek ophouden — daarover gaat het artikel over de Riem met geheim vak. Voor lederhosen met vast ingenaaide riem gelden overigens dezelfde regels; die modellen vind je bij de lederhosen.